Merhaba Okuyucularım;

Küreselleşme, teknolojik gelişmeler, ekonomideki konjonktürel dalgalanmalar, iç ve dış piyasadaki rekabet artışı işletmelerin yaşanan değişimlere uyumunu zorunlu hale getirmektedir. Bu değişimler çalışma yaşamında istihdam yapıları ile üretim biçimi, süresi ve üretim yerinde değişimleri de beraberinde getirmiştir. Bunun sonucunda artık klasik istihdam ve üretim biçimlerinden uzaklaşılarak çalışma yaşamında esneklik uygulamalarına başlanmıştır.

Bu uygulama hem çalışanlara hem de işverenlere yardımcı olmaktadır. Nitekim çalışma yaşamında üretimin kalitesi ve işverenlerin memnuniyeti tek başına yeterli olmamaktadır.

İçinde bulunduğumuz günlerde küresel olarak yaşanan Corona Virüs ile önem kazanan ve zorunlu olarak benimsenen Uzaktan Çalışma konusuna değinmek istiyorum.

4857 Sayılı iş kanunun 14. maddesinde uzaktan çalışma ile ilgili düzenlemeler yapılmış olup buna göre uzaktan çalışma tanımı şu şekilde verilmiştir:

“İşçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş göreme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.”

Bu doğrultuda ilgili yasayı hatırlatmakta yarar görüyorum.

“4857 SAYILI İŞ KANUNU

Uzaktan çalışma

Madde 14 -

(Ek fıkra: 6/5 /2016 -6715/2 md .) Uzaktan çalışma ; işçinin , işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasın adayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir .

(Ek fıkra: 6/5/2016 -6715/2 md .) Dördüncü fıkraya göre yapılacak iş sözleşmesinde ; işin  tanımı, yapılma şekli, işin süresi ve yeri, ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar , işveren tarafından sağlanan ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler , işverenin işçiyle iletişim kurması ile genel ve özel çalışma şartlarına ilişkin hükümler yer alır .

(Ek fıkra: 6/5/2016-6715/2 md.) Uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. İşveren, uzaktan çalışma ilişkisiyle iş verdiği çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.

(Ek fıkra: 6/5/2016-6715/2 md.) Uzaktan çalışmanın usul ve esasları, işin niteliği dikkate alınarak hangi işlerde uzaktan çalışmanın yapılamayacağı, verilerin korunması ve paylaşılmasına ilişkin işletme kurallarının uygulanması ile diğer hususlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”

şeklinde açık olarak yayımlanmıştır.

A.Uzaktan çalışma İş Sözleşmesi, işçinin işe ilk başlamasında karşılıklı imzalanmış ise;

İş Sözleşmesinde aşağıdaki maddelerin olması zorunludur.

1.Uzaktan Çalışmanın Tanımı

2. Uzaktan Çalışma Sözleşmesinin Düzenlenme Şekli

3. Uzaktan Çalışma Sözleşmesinde Yer Alacak Başlıca Konular

3.1.Yapılacak işin tanımı

3.2. İşin yapılma şekli

3.3. İşin süresi

3.4. İşin yapılacağı yer

3.5. Belirlenen ücret

3.6. Ücretin ödenme şekli

3.7. İşveren tarafından sağlanacak ekipmanlar ve bunların korunmasına ilişkin hükümler

3.8. İşverenin işçi ile iletişim kurma şekli

3.9. Genel ve özel hükümler

Uzaktan çalışmada işçiler, esaslı neden olmadıkça salt iş sözleşmesinin niteliğinden dolayı emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz.

B.İşçi bir işyerinde daha önceden farklı iş sözleşmesi ile çalışırken, koşulların değişmesi sonucu Uzaktan Çalışma iş sözleşmesine dönüştürüldüğünde ise;

Uzaktan çalışma şekil ve şartlarının belirlenmesi ve işçi tarafından da kabul edilmesi şarttır.

Hiçbir şekilde uzaktan çalışma yapılacak diye işçinin ücretinden indirim veya kesintiye gidilemez.

4857 sayılı iş kanununda yer alan maddeye göre işverene bağlı olup bir fiil işyerinde çalışan işçi ile yine işveren bağlı olup işyerine gelmeden işyeri dışında kendi evinde veya başka bir yerde çalışan işçi arasında hiçbir fark yoktur.

Normal çalışmaya tabi işçinin bütün hakları uzaktan çalışma modeline tabi işçi için de geçerlidir.

İşveren uzaktan çalışma sistemine göre çalıştırdığı işçinin yapılan işin şekline göre iş sağlığı ve güvenliği açısından gerekli önlemleri alma ve bu konuda çalışan personeli bilgilendirme ile sorumludur. Söz konusu iş kanununda işverenin uzaktan çalışmaya tabi personelin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aşağıda sıralanan koşulları yerine getirmekle sorumludur.

1.Çalışanı bilgilendirmek

2.İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili gerekli eğitimi vermek

3. İşçinin sağlık gözetimini sağlamak

4. İşverenin işin yapılması için sağladığı ekipmanlar ile ilgili gerekli iş güvenliği ve tedbirlerini almakla yükümlüdür

Durum  böyle olunca;

İşveren çalışandan, yapılan iş ve yukarıda belirtildiği üzere işverenin sorumlu olduğu konularla ilgili, günlük, haftalık ya da aylık rapor isteme veya yapılan işi görme yahut ta işin hangi koşullarda (sağlık ve güvenlik şartları bakımından) yapıldığından emin olmak için görüntülü görüşme talep etmesi mümkündür. Bu talebi işçinin kabul etmesi gerekmektedir. Aksi durumda işveren tarafından durum hakkında ihtar verme, disipline sevk etme hakları saklıdır.

Diğer yandan; Uzaktan çalışma işçiye; işe gitme, sabah erken kalkma, servise yetişme, yol parası, yemek parası vs. zamanı kendisinin kontrol etmesi gibi avantajlar sağlasa da sisteminde verim normal ofis ortamında çalışmaya göre performans eksikliğine ve çalışanın sosyalleşme gibi durumlardan olumsuz etkilenmesine neden olabilmektedir.

Gündemimizde bulunan Korona Virüs salgını kapsamında işverenlerin, işyerlerinde uygulayacakları Acil Eylem Planlarının birinci seçeneği, çalışanların Uzaktan Çalışmalarına imkanı var ise, bu seçeneği değerlendirmeleri yararlarına olacaktır.

İmalat sektörü için uygulanacak seçenek ise; yasal düzenleme ile Telafi Çalışma Sürelerinin 2 aydan 4 aya çıkarılmış olmasıdır. Buna göre işyerinin salgın nedeniyle kapalı olması durumunda kaybedilen zamanların 4 ay içinde telafi çalışma ile kullandırabilmesidir.

Sağlıklı ve Güvenli Yaşam Dileklerimle…

                   21.03.2020

              Ali Selman ELVER

        İnsan Kaynakları Uzmanı

İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Uzmanı

Paylaş